KOT-regeling
- Publicatiecategorie
- Impactvolle algoritmes
- Impacttoetsen
- DPIA, IAMA
- Status
- In gebruik
Algemene informatie
Thema
Begindatum
Einddatum
Contactgegevens
Link naar publiekspagina
Link naar bronregistratie
Verantwoord gebruik
Doel en impact
Het doel van de inzet van het algoritme is om het proces rondom de beoordeling van gedupeerde ouders zo efficiënt en uitvoerbaar mogelijk te maken. Het hoofddoel is om tijdig en zorgvuldig vast te stellen of een ouder als gedupeerde moet worden aangemerkt en om behandelaars hierbij op een consistente en ondersteunende wijze te faciliteren. Als subdoelen gelden dat het algoritme een alternatief biedt voor volledige handmatige beoordeling van alle dossiers, wat gezien het grote aantal aanmeldingen (meer dan 70.000) niet binnen redelijke termijn uitvoerbaar zou zijn. Door algoritmische ondersteuning kunnen processen aanzienlijk efficiënter verlopen. Daarnaast draagt het systeem bij aan beter inzicht in de voortgang van dossiers, waardoor toezicht op het proces en rapportage over de afhandeling worden versterkt. Daarbij zorgen de algoritmes dat dit op een consistente manier wordt gedaan en ook uitzonderingsgroepen, zoals wanneer er sprake is van strafrecht, de juiste hulp wordt gegeven.
Afwegingen
Voordelen:
- Gelijkwaardigheid en gelijke behandeling: Het algoritme ondersteunt een consistente beoordeling, waardoor vergelijkbare dossiers op dezelfde manier worden behandeld en verschillen tussen individuele behandelaren worden verkleind.
- Efficiënte en evenwichtige verdeling van dossiers: De eerste toewijzing van aanmeldingen aan PZB'ers verloopt gestructureerder, wat bijdraagt aan een eerlijkere werkverdeling.
- Rechtszekerheid: Doordat vergelijkbare gevallen op uniforme wijze worden ondersteund, neemt de voorspelbaarheid en consistentie van besluitvorming toe.
- Transparantie: De werking van het algoritme, de gebruikte gegevens en de onderliggende keuzes worden gedocumenteerd, waardoor inzichtelijk is waarom en hoe het algoritme wordt ingezet en een ouder geholpen is.
- Respect voor kwetsbare groepen: Specifieke situaties, zoals ouders met strafrechtelijke problematiek of andere uitzonderingsposities, blijven herkenbaar en kunnen waar nodig extra aandacht krijgen.
Nadelen:
- Rechtvaardigheid en gelijke behandeling: Bepaalde groepen konden onbedoeld benadeeld raken, bijvoorbeeld wanneer zij in de 'grijze groep' van de lichte toets terechtkwamen en daardoor langer moesten wachten op behandeling. Dit kan leiden tot lang(ere) doorlooptijden en daarmee tot ervaren onrechtvaardigheid.
- Tijdigheid van dienstverlening: Ouders die handmatig beoordeeld moesten worden, zoals in de beginfase of bij specifieke uitzonderingen (bijvoorbeeld strafrechtelijke boetes), konden te maken krijgen met lange wachttijden. Dit raakt de waarde van tijdige en zorgvuldige ondersteuning.
- Vertrouwen in de overheid: Wanneer ouders lang moesten wachten of wanneer groepen onbedoeld verkeerd werden ingedeeld (bijvoorbeeld personen in de groene groep die daar feitelijk geen recht op hadden), kan dit het vertrouwen in de overheid verder onder druk zetten, juist in een context waarin herstel van vertrouwen centraal staat.
- Correcte en zorgvuldige beoordeling: In sommige gevallen kregen ouders die geen recht hadden op een regeling toch een tegemoetkoming, terwijl anderen die wel recht hadden juist lang moesten wachten. Dit raakt de waarden van zorgvuldigheid en proportionaliteit. - Respect voor kwetsbare groepen: Ouders met complexe situaties (zoals strafrechtelijke problematiek of onduidelijkheid over kinderen) konden in de lichte toets verkeerd worden ingedeeld, waardoor zij langer zonder besluit bleven. Dit kan leiden tot onvoldoende bescherming van kwetsbare groepen.
Menselijke tussenkomst
- Medewerkers spelen een centrale en onmisbare rol in het proces. De algoritmes doen alleen een voorselectie (bijv. bakjesindeling, boete/strafrecht, dubbele aanvragen). Echter, elke dossierbeoordeling wordt door een medewerker uitgevoerd.
- Daarnaast kunnen medewerkers afwijken van de algoritme-uitkomst wanneer zij dat nodig vinden. Zij gebruiken het algoritme als hulpmiddel, niet als leidende beslissing. Ouders kunnen altijd contact opnemen met UHT als ze denken dat iets niet klopt of onduidelijk is.
Risicobeheer
Risicobeheersing en waarborgen:
De Dienst Toeslagen heeft voorwaarden opgesteld voor de ontwikkeling van algoritmes. Deze regels staan in een kwaliteitsraamwerk. Hierin staan regels en afspraken die gevolgd dienen te worden bij het ontwikkelen van dit algoritme. De voorwaarden zijn van de Auditdienst Rijk afkomstig en leidend. Het algoritme heeft bedrijfsregels die zijn gebaseerd op de wet- en regelgeving. Deze bedrijfsregels worden getest en onderhouden om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving en politieke wensen. Bij wijzigingen in het algoritme toetst de Dienst Toeslagen of nog steeds aan de kwaliteitseisen wordt voldaan.
Gelijkheid, non-discriminatie en privacy:
Het gebruik van gegevens wordt getoetst aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De AVG schrijft voor dat we niet meer gegevens mogen gebruiken dan noodzakelijk is om een bepaald doel te bereiken. Dat heet dataminimalisatie. De Dienst Toeslagen onderzoekt welke gegevens nodig zijn en gebruikt mogen worden.
Profilering:
Het gebruik van gegevens wordt beoordeeld om te voorkomen dat er onrechtmatige profilering plaats vindt.
Rechten van burgers:
Burgers hebben het recht om de informatie te zien die over hen wordt verzameld. Ook kunnen ze een aanvraag doen om deze informatie aan te laten passen.
Wettelijke basis
Wet hersteloperatie toeslagen
· Uitvoeringswet algemene verordening gegevensbescherming
· Wet algemene bepalingen burgerservicenummer
· Archiefwet 1995
· Selectielijsten Dienst Toeslagen
Links naar wettelijke basis
Link naar verwerkingsregister
Impacttoetsen
- Data Protection Impact Assessment (DPIA)
- Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA)
Werking
Gegevens
Het algoritme gebruikt onder meer:
- BSN, naam en eventuele overlijdensdata
- Contactgegevens (telefoon, e-mail)
- Financiële en juridische gegevens (eerder betaalde bedragen, strafrechtelijke sancties, vergrijpboetes)
Inputdata vanuit TSEX-500 (Catshuisregeling):
- het hebben van kinderen/kinderopvangtoeslag
- vergrijpboetes of strafrechtelijke veroordelingen
- reeds aangemelde (ex)partners
- de hoogte van de terugvordering
- betrokkenheid bij een CAF-vergelijkbaar onderzoek of geconfronteerd zijn geweest met de kwalificatie opzet / grove schuld (O/GS)
Met de relevante data zorgen we dat ouders de juiste brieven krijgen in hun traject bij UHT.
Technische werking
Uitleg over de Catshuisregeling
Op basis van data wordt een eerste toets uitgevoerd waar met vaste criteria wordt geanalyseerd welke ouders waarschijnlijk in aanmerking komen voor een betaling van € 30 000. Hierbij wordt een indeling gemaakt in drie groepen: gedupeerd, mogelijk gedupeerd en waarschijnlijk niet gedupeerd. Voor de laatste twee groepen geldt dat er een handmatige beoordeling volgt.